Της Αικ.Γ.Δασκαλοπούλου[Introduction 
In the vast tapestry of Greek mythology, where heroes are celebrated for their strength and cunning, the figure of Palamedes stands apart as the embodiment of intellect, innovation, and moral integrity.
Not merely a warrior of the Trojan War, he represents the triumph and the peril of human ingenuity.
Yet brilliance often invites envy. His legendary conflict with Odysseus, born from wit that exposed deception, ultimately led to his tragic and unjust death.
Through myth, rhetoric, and philosophical reflection, Palamedes became a timeless symbol of the enlightened mind crushed by jealousy and intrigue.
His story endures as a poignant reminder that knowledge and virtue, though powerful, have often demanded the highest price.]
Ο Παλαμήδης δεν ήταν απλώς ένας ήρωας του Τρωικού Πολέμου. Υπήρξε η προσωποποίηση της ανθρώπινης επινόησης.
Υιός του Ναυπλίου και της Κλυμένης (ή της Ησιόνης), αδελφός του Οίακα και του Ναυσιμέδοντος, ο Παλαμήδης έζησε κατά τη Μυκηναϊκή περίοδο (13ος αι. π.κ.ε.).
Το όνομά του, που ετυμολογικώς παραπέμπει στο ρήμα «παλαμάομαι» (επινοώ, εξυφαίνω), και δικαιώθηκε απόλυτα από τη δράση του, καθώς του αποδίδονται οι περισσότερες θεμελιώδεις εφευρέσεις του αρχαίου κόσμου.
Ι. Ο «Δεύτερος Προμηθέας» των Ελλήνων
Ενώ ο Όμηρος επιλέγει να τον «αποσιωπήσει» στην Ιλιάδα (πιθανότατα για να μην επισκιάσει τη δόξα του Οδυσσέα), τα Κύπρια Έπη και οι μεταγενέστεροι μυθογράφοι όπως ο Γάιος Ιούλιος Υγίνος τον αποθεώνουν.
Του αποδίδονται:
Η Γραφή: Η προσθήκη ορισμένων γραμμάτων στο αλφάβητο.
Η Οργάνωση του Χρόνου: Η διαίρεση του έτους σε μήνες, ημέρες και ώρες.
Η Οικονομία και το Εμπόριο: Η επινόηση των μέτρων, των σταθμών και των νομισμάτων.
Η Στρατιωτική Τακτική: Η εφεύρεση των φάρων και της ναυσιπλοΐας.
Η Ψυχαγωγία: Η δημιουργία των πεσσών (ζάρια και επιτραπέζια) ώστε να καταπολεμηθεί η ανία των στρατιωτών κατά την πολυετή πολιορκία της Τροίας.
ΙΙ. Η Μοιραία Σύγκρουση με τον Οδυσσέα
Η αρχή του τέλους για τον Παλαμήδη ήταν η ευφυΐα του. Όταν ο Οδυσσέας προσποιήθηκε τον τρελό για να αποφύγει την εκστρατεία (οργώνοντας τα χωράφια του με ένα βόδι και ένα άλογο και σπέρνοντας αλάτι), ο Παλαμήδης ήταν ο μόνος που τον ξεσκέπασε. Τοποθετώντας το βρέφος Τηλέμαχο μπροστά στο άροτρο, ανάγκασε τον Οδυσσέα να σταματήσει, αποκαλύπτοντας την απάτη.
Ο Οδυσσέας, «ο πολυμήχανος», δεν συγχώρεσε ποτέ την ταπείνωση.
Σύμφωνα με τον Υγίνο στις Fabulae (Μύθοι), ο Οδυσσέας έστησε μια σατανική πλεκτάνη. Έκρυψε χρυσό στη σκηνή του Παλαμήδη και κατασκεύασε μια πλαστή επιστολή από τον Πρίαμο, παρουσιάζοντάς τον ως προδότη.
Σε μια άλλη, πιο σκοτεινή εκδοχή που διασώζεται στα Κύπρια Έπη και τον Παυσανία, ο Οδυσσέας και ο Διομήδης τον έπνιξαν κατά τη διάρκεια ενός ψαρέματος ή τον παρέσυραν σε ένα πηγάδι με την υπόσχεση θησαυρού, όπου και τον λιθοβόλησαν.
ΙΙΙ. Η «Απολογία» και η Ηθική Δικαίωση
Ο θάνατος του Παλαμήδη θεωρήθηκε η απόλυτη αδικία. Ο σοφιστής Γοργίας, στο έργο του "Υπέρ Παλαμήδους Απολογία", αναδεικνύει το ηθικό ανάστημα του ήρωα, ο οποίος υποστήριξε ότι δεν θα μπορούσε ποτέ να προδώσει την Ελλάδα, καθώς αυτό θα σήμαινε την προδοσία των γονιών του, των φίλων του και του ίδιου του του ονόματος.
Ακόμα και ο Σωκράτης, στην Απολογία του (κατά τον Ξενοφώντα), αναφέρει ότι προσμένει τον θάνατο για να συναντήσει στον Άδη τον Παλαμήδη, έναν άνθρωπο που πέθανε άδικα όπως και ο ίδιος, θύμα του φθόνου και της συκοφαντίας.
ΙV. Αρχαιολογική Μαρτυρία και Παράδοση
Αν και ο Παλαμήδης παραμένει μια μυθολογική μορφή χωρίς άμεσα αρχαιολογικά ευρήματα (όπως μια επιγραφή με το όνομά του), η κληρονομιά του είναι «χαραγμένη» στην ελληνική γη.
Το Φρούριο Παλαμήδι: Το επιβλητικό κάστρο του Ναυπλίου πήρε το όνομά του από τον ήρωα, τιμώντας τον γιο του οικιστή της πόλης.
Αγγειογραφία: Πλήθος αγγείων απεικονίζουν τον Παλαμήδη να παίζει πεσσούς με τον Αίαντα ή τον Αχιλλέα, αποδεικνύοντας πόσο βαθιά ριζωμένη ήταν η μορφή του στη συνείδηση των αρχαίων Ελλήνων ως ο «εφευρέτης του πολιτισμού».
Εν κατακλείδι, ο Παλαμήδης παραμένει έως σήμερα το σύμβολο της φωτισμένης διάνοιας που συνθλίβεται από το σύστημα και την εμπάθεια, θυμίζοντάς μας ότι η γνώση συχνά πληρώνεται με βαρύ τίμημα.
Βιβλιογραφία και πηγές:1. ΓΟΡΓΙΑΣ, Ὑπὲρ Παλαμήδους ἀπολογία, https://www.greek-language.gr/.../library/browse.html...
, 2. Κύπρια έπη, https://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=6213&-V=limmata
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου